Pneumatiek afstrijkers, ook wel wipers, scrapers, schrapers of afstrijkringen genoemd, verwijderen vuil, stof, vezels en vocht van de zuigerstang van een pneumatische cilinder. Bij het intrekken van de stang helpt de afstrijker voorkomen dat verontreinigingen de cilinderkop binnendringen en de achterliggende afdichtingen beschadigen.
Pneumatische cilinders werken doorgaans met relatief lage druk en hoge bewegingssnelheden. Daardoor zijn lage wrijving, goed glijgedrag en een passende afstrijkwerking belangrijk. Techniparts levert pneumatiek afstrijkers in verschillende materialen, profielen, merken en afmetingen, zowel metrisch als in inch.
Een pneumatiek afstrijker wordt aan de buitenzijde van een pneumatische cilinder rondom de zuigerstang gemonteerd. De afstrijklip loopt over de stang en verwijdert verontreinigingen voordat deze tijdens de ingaande beweging de cilinder kunnen binnendringen.
Dit helpt niet alleen de binnenzijde van de cilinder schoon te houden, maar beschermt ook de pneumatiek stangafdichting en andere interne onderdelen tegen vervuiling en voortijdige slijtage.
Stof, vocht en andere deeltjes op de zuigerstang kunnen tijdens het intrekken langs de afdichtingen worden meegenomen. Een goed passende afstrijker vormt daarom de eerste bescherming tegen vervuiling van de pneumatische cilinder.
Hoewel pneumatiek en hydrauliek afstrijkers dezelfde basisfunctie hebben, verschillen de bedrijfsomstandigheden aanzienlijk. Pneumatische cilinders werken doorgaans met lagere drukken en onder drogere omstandigheden dan hydraulische cilinders.
Bij pneumatiek is perslucht het werkmedium. Hierdoor ontbreekt vaak de continue oliefilm die bij een hydraulische toepassing aanwezig kan zijn. Een afstrijklip die te sterk tegen de stang drukt, kan daarom onnodig veel wrijving veroorzaken.
Bij de keuze van een pneumatiek afstrijker moet daarom niet alleen worden gekeken naar de afstrijkwerking en slijtvastheid, maar ook naar het glijgedrag, de snelheid en het risico op stick-slip.
De groefconstructie in de cilinderkop bepaalt welk type afstrijker kan worden gemonteerd. Een afstrijker voor een open boring is niet automatisch geschikt voor een gesloten groef en andersom.
Bij een gesloten groef wordt de afstrijker gemonteerd in een kamer die aan beide zijden is ingesloten. Dit type constructie komt veel voor bij pneumatische cilinders.
Bij een open groef of boring wordt de afstrijker vanaf de buitenzijde gemonteerd. Uitvoeringen met een metalen kern of mantel behoren tot de mogelijkheden en worden door middel van een passende perspassing in de boring gehouden.
Bij pneumatische cilinders kunnen de functies van afstrijken en afdichten door afzonderlijke onderdelen worden uitgevoerd. Er bestaan daarnaast gecombineerde profielen waarin beide functies in één element zijn verwerkt.
Bij een losse afstrijker kan voor de afstrijkfunctie en de stangafdichting afzonderlijk het meest geschikte materiaal en profiel worden gekozen. Dit geeft extra flexibiliteit bij zware of specifieke bedrijfsomstandigheden.
Een combi-afstrijker combineert de functie van afstrijker en stangafdichting. Dit kan interessant zijn bij compacte pneumatische cilinders waar weinig inbouwruimte beschikbaar is.
Pneumatiek afstrijkers zijn verkrijgbaar in verschillende elastomeren en kunststoffen. De juiste materiaalkeuze wordt bepaald door onder andere wrijving, slijtage, temperatuur, snelheid, smering en de omgeving waarin de cilinder wordt gebruikt.
NBR is een veelgebruikt materiaal voor algemene pneumatische toepassingen. Het combineert goede elastische eigenschappen met een gunstige prijs en goede bestendigheid tegen veel oliën en vetten.
PU heeft een hoge slijtvastheid en goede mechanische eigenschappen. Hierdoor kan polyurethaan interessant zijn bij cilinders die veel bewegingen uitvoeren of waarbij een langere standtijd gewenst is.
PTFE heeft een zeer lage wrijvingscoëfficiënt en kan interessant zijn bij hoge snelheden, droge perslucht of toepassingen waarin stick-slip zoveel mogelijk moet worden beperkt. PTFE-profielen worden afhankelijk van de constructie door één of meerdere O-ringen voorgespannen.
FKM/FPM, vaak aangeduid als Viton®, kan worden toegepast wanneer hogere temperaturen of een betere chemische bestendigheid nodig zijn.
EPDM heeft goede eigenschappen bij water, stoom en verschillende reinigingsmiddelen. Het materiaal is echter niet geschikt voor veel minerale oliën en vetten. Controleer daarom altijd het gebruikte smeermiddel en medium.
De afstrijklip moet voldoende contact maken met de stang om verontreiniging te verwijderen, maar mag niet onnodig veel wrijving veroorzaken. Vooral bij pneumatische cilinders met lage werkdruk kan te veel weerstand direct merkbaar zijn.
Bij een te hoge statische wrijving kan de zuigerstang eerst blijven hangen en vervolgens plotseling bewegen. Dit verschijnsel wordt stick-slip genoemd en kan zorgen voor een schokkende of onregelmatige cilinderbeweging.
Veel moderne pneumatische cilinders zijn voorzien van een levensduursmering. Wanneer aanvullende smering wordt gebruikt, moet het smeermiddel compatibel zijn met de afstrijker en overige afdichtingen.
De omgeving heeft veel invloed op de keuze van een pneumatiek afstrijker. In een droge productieomgeving moet de afstrijker bijvoorbeeld vooral stof en vezels verwijderen, terwijl in een natte of hygiënische omgeving de chemische bestendigheid belangrijker kan zijn.
In de voedingsmiddelenindustrie kunnen cilinders regelmatig met water, reinigingsmiddelen of desinfectiemiddelen worden gereinigd. Controleer daarom niet alleen de temperatuur, maar ook de chemische bestendigheid en eventuele materiaalvereisten.
Bij toepassingen buiten of in gekoelde omgevingen moet ook rekening worden gehouden met lage temperaturen, vocht en weersinvloeden. De juiste materiaalkeuze is hierbij belangrijk voor de flexibiliteit van de afdichtingslip.
Voor het selecteren van de juiste pneumatiek afstrijker zijn doorgaans vier belangrijke afmetingen nodig: de binnendiameter, buitendiameter, inbouwhoogte en totale hoogte.
De binnendiameter d wordt afgestemd op de diameter van de zuigerstang waarover de afstrijklip loopt.
De buitendiameter D wordt bepaald door de groef of boring waarin de afstrijker wordt gemonteerd.
De inbouwhoogte h geeft het gedeelte aan dat daadwerkelijk in de groef of boring wordt gemonteerd.
De totale hoogte H omvat ook het gedeelte van het profiel dat buiten de groef uitsteekt. Omdat een gebruikte afstrijker vervormd kan zijn, is het vaak verstandig om ook de zuigerstang en montagegroef rechtstreeks op te meten.
Bij genormeerde pneumatische cilinders kunnen belangrijke afmetingen vaak worden herleid uit het cilindertype en de boring. Dit kan het selecteren van een passende afstrijker eenvoudiger maken.
ISO 15552 en ISO 6432 worden gebruikt voor verschillende gestandaardiseerde pneumatische cilinders. Wanneer het cilindertype bekend is, kunnen de stang- en boringafmetingen vaak uit de betreffende norm of fabrikantgegevens worden bepaald.
Een versleten afstrijker kan onvoldoende vuil van de zuigerstang verwijderen. Hierdoor kunnen verontreinigingen langs de stang de cilinder binnendringen en andere onderdelen beschadigen.
Controleer de afstrijklip op scheuren, insnijdingen, verharding en ongelijkmatige slijtage. Een beschadigde lip maakt mogelijk niet meer over de volledige omtrek contact met de zuigerstang.
Wanneer zich steeds meer vuil rond de cilinderkop of zuigerstang ophoopt, kan dit erop wijzen dat de afstrijkende werking onvoldoende is. Controleer daarbij ook de conditie en uitlijning van de zuigerstang.
Een afstrijker kan alleen gelijkmatig functioneren wanneer de zuigerstang correct wordt geleid. Bij zijdelingse belasting of scheefloop kan de afstrijklip aan één zijde zwaarder worden belast.
Dit kan leiden tot ongelijkmatige slijtage en een kortere levensduur. Controleer daarom bij problemen ook de pneumatiek geleidebanden en overige geleidingselementen.
Controleer daarnaast de zuigerstang op krassen, corrosie en beschadigingen. Een beschadigd stangoppervlak kan zowel de afstrijker als de stangafdichting versneld laten slijten.
Techniparts levert pneumatiek afstrijkers van uiteenlopende fabrikanten. Een bestaande afstrijker kan vaak worden geïdentificeerd op basis van typenummer, afmetingen, profiel en materiaal.
Hierdoor kan voor bestaande cilinders vaak een origineel type of een technisch gelijkwaardig alternatief worden gevonden, ook wanneer een bepaald typenummer niet meer standaard wordt geproduceerd.
Voor oudere machines, inchmaten en speciale cilinders kunnen pneumatiek afstrijkers op maat een oplossing zijn. Geef hiervoor indien mogelijk de stangdiameter, groefdiameter, inbouwhoogte, totale hoogte, materiaal en bedrijfsomstandigheden door.
Bij een revisie is het verstandig om naast de afstrijker ook de andere afdichtings- en geleidingselementen van de pneumatische cilinder te controleren.
Bekijk onze pneumatiek stangafdichtingen voor het afdichten rondom de bewegende zuigerstang.
Voor het afdichten tussen de zuiger en cilinderwand zijn pneumatiek zuigerafdichtingen beschikbaar.
Voor de ondersteuning van de bewegende delen kunnen daarnaast pneumatiek geleidebanden worden toegepast.
Een pneumatiek afstrijker verwijdert vuil, stof en vocht van de bewegende zuigerstang voordat deze de pneumatische cilinder binnengaat.
Niet automatisch. Een hydraulische afstrijker kan een hogere lipdruk en daarmee meer wrijving hebben. Bij pneumatiek zijn juist lage weerstand en soepel glijgedrag belangrijk.
Een mogelijke oorzaak is stick-slip. Te hoge wrijving van afdichtingen, afstrijkers of geleiding kan ervoor zorgen dat de stang eerst blijft hangen en daarna plotseling beweegt.
Veelgebruikte materialen zijn NBR, PU, PTFE, FKM en EPDM. Afhankelijk van de toepassing kunnen ook polyester, POM, UHMW-PE of uitvoeringen met een metalen mantel worden gebruikt.
Belangrijke maten zijn de binnendiameter (d), buitendiameter (D), inbouwhoogte (h) en totale hoogte (H). Meet bij een versleten afstrijker bij voorkeur ook de stang en montagegroef.
Vervanging is verstandig bij scheuren, verharding, een afgesleten lip, ongelijkmatige slijtage of toenemende vuilophoping rond de zuigerstang.
De afstrijker houdt verontreiniging buiten de cilinder. De stangafdichting helpt voorkomen dat perslucht vanuit de cilinder langs de zuigerstang naar buiten lekt.
Ja. Voor oudere machines, inchmaten en afwijkende cilinders kunnen pneumatiek afstrijkers op maat of technisch passende alternatieven worden geleverd.
English 
Deutsch 