Wat is een pneumatiek afstrijker?

Een pneumatiek afstrijker wordt aan de buitenzijde van een pneumatische cilinder rondom de zuigerstang gemonteerd. De afstrijklip loopt over de stang en verwijdert verontreinigingen voordat deze tijdens de ingaande beweging de cilinder kunnen binnendringen.

Dit helpt niet alleen de binnenzijde van de cilinder schoon te houden, maar beschermt ook de pneumatiek stangafdichting en andere interne onderdelen tegen vervuiling en voortijdige slijtage.

Bescherming van de zuigerstang en cilinder

Stof, vocht en andere deeltjes op de zuigerstang kunnen tijdens het intrekken langs de afdichtingen worden meegenomen. Een goed passende afstrijker vormt daarom de eerste bescherming tegen vervuiling van de pneumatische cilinder.

Verschil tussen pneumatiek en hydrauliek afstrijkers

Hoewel pneumatiek en hydrauliek afstrijkers dezelfde basisfunctie hebben, verschillen de bedrijfsomstandigheden aanzienlijk. Pneumatische cilinders werken doorgaans met lagere drukken en onder drogere omstandigheden dan hydraulische cilinders.

Lage wrijving bij pneumatiek

Bij pneumatiek is perslucht het werkmedium. Hierdoor ontbreekt vaak de continue oliefilm die bij een hydraulische toepassing aanwezig kan zijn. Een afstrijklip die te sterk tegen de stang drukt, kan daarom onnodig veel wrijving veroorzaken.

Bij de keuze van een pneumatiek afstrijker moet daarom niet alleen worden gekeken naar de afstrijkwerking en slijtvastheid, maar ook naar het glijgedrag, de snelheid en het risico op stick-slip.

Voorbeelden van montagegroeven voor pneumatiek afstrijkers

Onderstaande tekeningen laten het verschil zien tussen een open groef, een gesloten groef en een gesloten groef voor een dubbelwerkende afstrijker. De vorm van de montagegroef is belangrijk bij het selecteren van het juiste afstrijkerprofiel voor een pneumatische cilinder.

Open groef

Gesloten groef

Gesloten groef dubbelwerkend

Losse afstrijker of gecombineerde afdichting?

Bij pneumatische cilinders kunnen de functies van afstrijken en afdichten door afzonderlijke onderdelen worden uitgevoerd. Er bestaan daarnaast gecombineerde profielen waarin beide functies in één element zijn verwerkt.

Losse pneumatiek afstrijker

Bij een losse afstrijker kan voor de afstrijkfunctie en de stangafdichting afzonderlijk het meest geschikte materiaal en profiel worden gekozen. Dit geeft extra flexibiliteit bij zware of specifieke bedrijfsomstandigheden.

Combi-afstrijker

Een combi-afstrijker combineert de functie van afstrijker en stangafdichting. Dit kan interessant zijn bij compacte pneumatische cilinders waar weinig inbouwruimte beschikbaar is.

Materialen voor pneumatiek afstrijkers

Pneumatiek afstrijkers zijn verkrijgbaar in verschillende elastomeren en kunststoffen. De juiste materiaalkeuze wordt bepaald door onder andere wrijving, slijtage, temperatuur, snelheid, smering en de omgeving waarin de cilinder wordt gebruikt.

NBR

NBR is een veelgebruikt materiaal voor algemene pneumatische toepassingen. Het combineert goede elastische eigenschappen met een gunstige prijs en goede bestendigheid tegen veel oliën en vetten.

Polyurethaan (PU)

PU heeft een hoge slijtvastheid en goede mechanische eigenschappen. Hierdoor kan polyurethaan interessant zijn bij cilinders die veel bewegingen uitvoeren of waarbij een langere standtijd gewenst is.

PTFE

PTFE heeft een zeer lage wrijvingscoëfficiënt en kan interessant zijn bij hoge snelheden, droge perslucht of toepassingen waarin stick-slip zoveel mogelijk moet worden beperkt. PTFE-profielen worden afhankelijk van de constructie door één of meerdere O-ringen voorgespannen.

FKM / Viton

FKM/FPM, vaak aangeduid als Viton®, kan worden toegepast wanneer hogere temperaturen of een betere chemische bestendigheid nodig zijn.

EPDM

EPDM heeft goede eigenschappen bij water, stoom en verschillende reinigingsmiddelen. Het materiaal is echter niet geschikt voor veel minerale oliën en vetten. Controleer daarom altijd het gebruikte smeermiddel en medium.

Wrijving, snelheid en stick-slip bij pneumatiek afstrijkers

De afstrijklip moet voldoende contact maken met de stang om verontreiniging te verwijderen, maar mag niet onnodig veel wrijving veroorzaken. Vooral bij pneumatische cilinders met lage werkdruk kan te veel weerstand direct merkbaar zijn.

Stick-slip

Bij een te hoge statische wrijving kan de zuigerstang eerst blijven hangen en vervolgens plotseling bewegen. Dit verschijnsel wordt stick-slip genoemd en kan zorgen voor een schokkende of onregelmatige cilinderbeweging.

Smering

Veel moderne pneumatische cilinders zijn voorzien van een levensduursmering. Wanneer aanvullende smering wordt gebruikt, moet het smeermiddel compatibel zijn met de afstrijker en overige afdichtingen.

Omgeving en reiniging

De omgeving heeft veel invloed op de keuze van een pneumatiek afstrijker. In een droge productieomgeving moet de afstrijker bijvoorbeeld vooral stof en vezels verwijderen, terwijl in een natte of hygiënische omgeving de chemische bestendigheid belangrijker kan zijn.

Voedingsmiddelenindustrie

In de voedingsmiddelenindustrie kunnen cilinders regelmatig met water, reinigingsmiddelen of desinfectiemiddelen worden gereinigd. Controleer daarom niet alleen de temperatuur, maar ook de chemische bestendigheid en eventuele materiaalvereisten.

Buiten- en koude toepassingen

Bij toepassingen buiten of in gekoelde omgevingen moet ook rekening worden gehouden met lage temperaturen, vocht en weersinvloeden. De juiste materiaalkeuze is hierbij belangrijk voor de flexibiliteit van de afdichtingslip.

Afmetingen van een pneumatiek afstrijker bepalen

Voor het selecteren van de juiste pneumatiek afstrijker zijn doorgaans vier belangrijke afmetingen nodig: de binnendiameter, buitendiameter, inbouwhoogte en totale hoogte.

Binnendiameter (d)

De binnendiameter d wordt afgestemd op de diameter van de zuigerstang waarover de afstrijklip loopt.

Buitendiameter (D)

De buitendiameter D wordt bepaald door de groef of boring waarin de afstrijker wordt gemonteerd.

Inbouwhoogte (h)

De inbouwhoogte h geeft het gedeelte aan dat daadwerkelijk in de groef of boring wordt gemonteerd.

Totale hoogte (H)

De totale hoogte H omvat ook het gedeelte van het profiel dat buiten de groef uitsteekt. Omdat een gebruikte afstrijker vervormd kan zijn, is het vaak verstandig om ook de zuigerstang en montagegroef rechtstreeks op te meten.

Pneumatiek afstrijkers voor ISO-cilinders

Bij genormeerde pneumatische cilinders kunnen belangrijke afmetingen vaak worden herleid uit het cilindertype en de boring. Dit kan het selecteren van een passende afstrijker eenvoudiger maken.

ISO 15552 en ISO 6432

ISO 15552 en ISO 6432 worden gebruikt voor verschillende gestandaardiseerde pneumatische cilinders. Wanneer het cilindertype bekend is, kunnen de stang- en boringafmetingen vaak uit de betreffende norm of fabrikantgegevens worden bepaald.

Wanneer moet een pneumatiek afstrijker worden vervangen?

Een versleten afstrijker kan onvoldoende vuil van de zuigerstang verwijderen. Hierdoor kunnen verontreinigingen langs de stang de cilinder binnendringen en andere onderdelen beschadigen.

Beschadigde of afgesleten lip

Controleer de afstrijklip op scheuren, insnijdingen, verharding en ongelijkmatige slijtage. Een beschadigde lip maakt mogelijk niet meer over de volledige omtrek contact met de zuigerstang.

Vuil rond de zuigerstang

Wanneer zich steeds meer vuil rond de cilinderkop of zuigerstang ophoopt, kan dit erop wijzen dat de afstrijkende werking onvoldoende is. Controleer daarbij ook de conditie en uitlijning van de zuigerstang.

Geleiding van de zuigerstang

Een afstrijker kan alleen gelijkmatig functioneren wanneer de zuigerstang correct wordt geleid. Bij zijdelingse belasting of scheefloop kan de afstrijklip aan één zijde zwaarder worden belast.

Dit kan leiden tot ongelijkmatige slijtage en een kortere levensduur. Controleer daarom bij problemen ook de pneumatiek geleidebanden en overige geleidingselementen.

Controleer daarnaast de zuigerstang op krassen, corrosie en beschadigingen. Een beschadigd stangoppervlak kan zowel de afstrijker als de stangafdichting versneld laten slijten.

Verschillende merken pneumatiek afstrijkers

Techniparts levert afstrijkers voor pneumatische cilinders, waaronder gecombineerde stangafdichtingen met een afstrijkfunctie. Hieronder vindt u merken, profielaanduidingen en bestaande identificatiereferenties. De geschiktheid voor perslucht wordt per profiel en materiaaluitvoering gecontroleerd.

Logo	Merk	Types	Materialen
	Freudenberg Sealing Technologies	PU 5, PU 6, PU 11, P 8, P 9, PT 1, PT 2, AUAS, AUPS, AS, ASOB, AUPS, AUASOB, P6, PU5, PU6, PU11, PT1, PT2, P8, P9, PRW 1, AU ASR, MRW, DMRW2	PU, Polyurethaan, PTFE, NBR, Viton, HNBR, 95 AU V149, 95 AU V925, Disogrin
	Dichtomatik	AD 48, AD 51, AD 60, ADM 55, AE 40, AE 41, AE 42, AE 47, AM 43, AM 44, AM 45, AM 55, AM 54, AD 61	NBR, EPDM, PUR/TPU, Polyurethaan, PTFE, Teflon, Brons, Grafiet
	Angst & Pfister	LWPU5C, LWPU6C, LWPU7C, LWPU8C, LWPT1C, WR-01, WR-01A, WR-02, WR-02A, WR-02B, WR-02C, WR-04, WR-07, WR-08, WR-11, WR-12, WR-17, WR-18, WR03, W13, WR14, WR15	NBR, PUR/AU, PTFE, POM, FKM, PTFE-brons, PTFE-Ekonol, PTFE-glasvezel
	Bal Seal	Serie 13, 14, Series 32X Rod Wiper Seal	UHMW-PE, PTFE, Glas/MoS₂, Carbon Fibre, TA, G, GC, GFP, GFPM, GL, SP, UPC, FDA
—	Claron	PWB, PWO, PWS, PWM, WM, PWE, CSW, CSWM, PMW, PFB, PFP, UPWM, PWD, EW, 931, 941, 951, PWH, PWN, PWC, PWK	NBR 70 Shore, NBR 90 Shore, AU, Polyurethaan, PA/MoS₂, PTFE
	Dichta	DAS, DP6, DP7, DP8, DRS, DWR, DP9, CPPT1, CPPT2, WM, CPWTFA, CPWTFB, Linear Wipers	NBR, Polyurethaan, PUR, Polyester, PTFE, Teflon, FKM, Viton
	DLI Seals	B, MDK, ICL, MWM P, IWM, MWS, IWS, WRM, EWS	NBR, TPU
	ERIKS	RX, EHD, MES, 930, 007F EMF, 008N, 007N EMN, 006P	NBR, Viton, FKM, FPM, EPDM, PU, AU, Polyurethaan, Messing, RVS, PTFE, Stainless Steel
	EVCO	590, EPA, GHK, GHW, GPW, GPY, RCM, ALPHA 00, ALPHA 02, GHM, EVH, CSW, GHP, RDB, RCMP, RMN, RCMV	PTFE, PU, Polyurethaan, AU, NBR, FKM, PA/Polyamide, Metaal
	Guarnitec	GHM, GHK, GHY, GHW, GPA, GHP, GPW, GHF, GGW	AU, PU, NBR, Rubber-Metaal
	Hallite	38, 33, 520, 831, 834, 839, 842, 846, 860, 862, 37, 335, 521, 820, 839N, 844, 847, 864, E2W, E5W, ELA, EXF, EXG	NBR, Polyurethaan, PUR, Polyester, PTFE, Teflon
	Hecker	AB, ABR, ABP, ABR1, ABR2, ABR3, ABF1, ABF2, ABP1, ABP2, ABP3	Gummi, Rubber, NBR, PTFE, PU, AU, GI
	Hunger	AI, AI-D, AIST, A-EIS, A-EIS-S, A-EIS-SL, AI-ST, AI-SF, AI-OD	NBR, PU, PTFE, POM, Kunststof, PA 6, PA-CF, UHMW-PE, PEEK, Hytrel, MVQ, FPM, FMVQ
	James Walker	Wiper L Split, Wyclip Heavy Duty, Scraper W3 Lionsele, Lionsele W1, Lionsele W2	NBR, Polyurethaan, PU
	JM Clipper	SSW, P, H	FPM, NBR
	KACO	QAN (NM), QHW (NGU, VGF, NGF, VGFU), QHLH (VGU), QHLP (RGU), QFN (VG), QFS, QVN PVS (NF)	NBR, ACM, VMQ, FKM, FPM
	Kastas	K05, K06, K07, K09, K10, K11, K12, K27, K703, K30, K52, K13, K92, K93, K94, K101, K102, K103, K105, K107, K606, K705, K706, K708, K716	PU, NBR, Staal, Polyurethaan
	Nordex	ARAN, AWSW, AWBB, AWSN	PU, Polyurethaan
	Parker (Prädifa)	A1, A2, AM, AH, AF, AY, A5, A6, A7, Y3, Y4, AD, AG, AT, W7 Poly-Pak, AV	NBR, Polyurethaan, Viton, HNBR, PTFE, FKM, FPM, P5008, P5009, P6000, P5004, P5000, P5001, P5062, P5075, P5007, P5070, P5011, P5080, P5010, P5012, P4300, P5500, N3571, N3570, N3578, N3580, N3584, N3582, E3676, E8536, E8608, V3664, V3656, V3638, V3681
	Polilas	Pneumatische afstrijkers op aanvraag. Geef het oorspronkelijke typenummer en een profieltekening door. De fabrikant vermeldt pneumatische afstrijkers, maar de beschikbare productinformatie biedt geen sluitende koppeling van de bestaande afstrijkcodes aan pneumatiek.	HPU of NBR binnen het pneumatische assortiment; exacte afstrijkuitvoering op aanvraag.
	Polypac / Sealtech	WRM, WRMP, WRMC, WTF, DSR, DSR U UP, 10, DK, DSR/P, 10GA, GA P, GA R, NW, PPW, PWB, PW G U, SWP, UWR, UWR/P, UWR/PI, UWR/PN, WRM-H, WRM-P, WRM-PI, WRS, DR, UWR/PC	NBR, HNBR, MVQ, FPM, EPDM, Viton, PTFE, PT01, PT, Polyurethaan, PUR, AU, HDPE, PA, PF, PBTP, PU02, PU05, PU08, PU10, PU12, PU14, PU20, PU21, PU22, PU23, PU25, PU26, PU27, PU30, PU40
	SKF	A01-A, A01-B, A02-A, A02-B, A02-I, A03-A, A04-A, A04-B, A07-A, A08-A, A-08-B, A09-A, A10A, A11-A, A11-I, A12-A, A13-A, A25-F, A26-F, A27-F, A05-A, A05-B, A05-I, A06-A, A12-B	Ecopur, H, G, T, X, S, XH, XS, TPU, CPU, NBR, HNBR
	Trelleborg Sealing Solutions	Excluder 2, Excluder 5, Excluder 500, DA22, DA24, ASW, WNE, WNV, WRM/PC, WP, WRM/C-WSA, WRM, DA17, Turcon T01, T05, T10, T12, T16, T19, T24, T25, T29, T40, T42, T46, T47, T51, T52, T59, T78, T99, M12, Q2J, MO2, M83, Zurcon Z201, Z20, Z22, Z24, Z43, Z431, Z48, Z51, Z52, Z80, Zurcon Excluder Z, Turcon Excluder F, Turcon Excluder S, Turcon Excluder SN, Turcon Excluder SR, WSA, Turcon Variseal M2S, Zurcon Heavy Duty Scraper WAE, DA24 Venting, DA27	NBR, FKM, HNBR, EPDM, FFKM, PTFE/Turcon, PUR/Zurcon, UHMW-PE
	ALP / Alp Kauçuk	Gecombineerde stangafdichtingen met afstrijkfunctie: A853, A854, A857.	A853 en A857: PU of NBR. A854: PU + TPE of NBR + TPE. Materiaaluitvoering selecteren op perslucht en bedrijfsomstandigheden.
	Aston Seals	Afstrijker: RCG. Gecombineerde stangafdichtingen en afstrijkers: RBP, BCG, RCA.	TPU / polyurethaan, Sealpur 93.

Staat uw merk of typenummer niet in deze lijst? Geef ons dan het merk, typenummer, materiaal en de afmetingen van de bestaande afstrijker door. Indien mogelijk ontvangen we ook graag een foto of technische tekening. Op basis hiervan kunnen we zoeken naar een passende uitvoering of een technisch alternatief.

Crossreferentielijst pneumatiek afstrijkers

Met onderstaande crossreferentielijst voor afstrijkers kunt u verschillende typen van bekende fabrikanten vergelijken. Heeft u een bestaande afstrijker van bijvoorbeeld Freudenberg, Hallite, Dichtomatik, Trelleborg, Parker, Sealtech, Kimman of FPE Seals, dan kan de tabel helpen bij het identificeren van een overeenkomstig Techniparts-profiel.

De genoemde typen zijn bedoeld als crossreferentie en hulpmiddel bij identificatie. Controleer vóór bestelling altijd de afmetingen, het profiel, materiaal, groefuitvoering en de bedrijfsomstandigheden. Bij pneumatische toepassingen zijn daarnaast lage wrijving, snelheid en stick-slip belangrijke aandachtspunten.

Profiel	Materiaal	Techniparts BV	Freudenberg	Hallite	Dichtomatik	Trelleborg	Parker	Sealtech	Kimman	FPE Seals
	NBR	WS-10	P6	33	AE 40	WRM	A5	WRM	WSM	-
	PU	WS-10	PU6	831	AE 42	WRM	A5	WRM-P	WSM-P	MSWE
	NBR	WS-11	ASOB	-	AE 41	ASW	A1	DSR	DP8-H9	-
	PU	WS-11	AU ASOB	834	AE 47	ASW	A1	DSR/P	DP8-PU1	MSWS
	Polyester	WS-17	-	38	AE 38	-	-	WRM-H	WSM/HP	MW38
	NBR - Metaal	WS-20	AS	37	AD 51	WSA	AM	GA	DAS-H9	MCWN
	NBR - Metaal	WS-21	P7	32	AD 53	-	-	GA/R	RS-H9	-
	PU - Metaal	WS-22	AUAS	860	AM 43	WRM-PC	-	PW	P/DAS	MCWE
	PU - Metaal	WS-23	AUPS	862	AM 54	SWP	*AF*	SWP	SWP-PUR	MCWI
	NBR	WS-D14	P8	-	AD 51	DA17	-	DSR/UP	DA17-N90	MSWHN
	PU	WS-D14	PU8	-	-	DA17	-	-	-	-
	NBR	WS-D15	P9	839N	AD 53	DA22	AY	UWR	UWR	-
	PU	WS-D15	PU 11	839	AD 48	DA22	AY	UWR/P	UWR/P	MSWH
	NBR - Metaal	WS-D24	-	-	ADM 55	-	-	PW	-	-
	PU - Metaal	WS-D24	-	864	-	-	-	PW/U, UWR/PC	DAS/SCB/PU	MCKBI
	PTFE / NBR	WS-30	-	-	A 80	Excluder	-	-	-	-
	PTFE / NBR	WS-D31	-	E2W	AD 60	Excluder 2	-	WE 3	TF 157	MWTF
	PTFE / NBR	WS-D32	-	A5W, E5W	AD 61	Excluder 5	-	WE 5	TF 159	MWTF

Staat uw huidige type niet in de crossreferentielijst? Geef ons dan het merk, typenummer, materiaal en de afmetingen van de bestaande afstrijker door. Indien mogelijk ontvangen we ook graag een foto of technische tekening. Op basis hiervan kunnen we zoeken naar een passende Techniparts-uitvoering of een technisch alternatief.

Andere afdichtingen voor pneumatische cilinders

Bij een revisie is het verstandig om naast de afstrijker ook de andere afdichtings- en geleidingselementen van de pneumatische cilinder te controleren.

Bekijk onze pneumatiek stangafdichtingen voor het afdichten rondom de bewegende zuigerstang.

Voor het afdichten tussen de zuiger en cilinderwand zijn pneumatiek zuigerafdichtingen beschikbaar.

Voor de ondersteuning van de bewegende delen kunnen daarnaast pneumatiek geleidebanden worden toegepast.